دروس مهندسی صنایع دروس رشته مدیریت آموزش رباتیک و الکترونیک
دروس آمار و داده کاوی دروس مهندسی برق آموزش برنامه نویسی
دروس مهندسی عمران دروس مهندسی کنترل آموزش طراحی وبسایت
دروس مهندسی معماری دروس مهندسی قدرت دروس مهندسی نرم افزار
دروس مهندسی مکانیک آموزش مجموعه آفیس آموزش برنامه نویسی اندروید
دروس مهندسی شیمی آموزش طراحی و گرافیک آموزش زبان های خارجی
دروس اقتصادی و مالی آموزش متلب و سیمیولینک آموزش انیمیشن سازی
● آموزش های رایگان ● تبلیغات دیجیتال هوشمند ● استخدام در فرادرس

سیلو

مجموعه: مقاله رشته صنایع تعداد بازدید: 23

سیلو:
سیلو کردن عملی است که به وسیله آن برخی از غذاهای دام در محلی محفوظ و حتی المقدور بدون هوا تحت تخمیر قرار گرفته و نگهداری می شود. این محل ها سیلو نامیده می شود. (سیلو کلمه ای است اسپانیائی و به معنی انبار و یا زیر زمین می باشد) و مواد سیلو شده را غذای تخمیر شده، غذای ترش و یا سیلو می نامند.
ارزش غذائی علوفه سیلو شده نسبتاً خوب و اتلاف غذائی آن نسبت به سایر روش های نگهداری کمتر و در نتیجه می توان بدینوسیله غذای آبدار و ارزان قیمتی در اختیار دام قرار داد.
مزایای نگهداری غذای دام به روش سیلو کردن:
۱- وابسته نبودن به و هوا و تغییرات جوی. یعنی در هر شرایطی می توان علوفه را سیلو نمود.
۲- مقدار اتلاف در روش سیلو کردن کمتر از روش خشک کردن است. اتلاف در روش سیلو ۱۵ درصد و در خشک کردن بیش از ۲۰ درصد می باشد.
۳- از لحاظ ساعات کار، روش سیلو کردن کار کمتری می طلبد.
۴-احتیاج به ماشین آلات در روش سیلو کردن کمتر است.
۵-نگهداری آن بعد از سیلو کردن تا سال ها امکان پذیر است.
۶- به ازاء یک پوند ماده خشک موجود در این علوفه ها، روش سیلو نمودن به فضای کمتری جا احتیاج دارد و یک متر مکعب سیلو حدود ۳ برابر بیشتر از یک متر مکعب علوفه خشک دارای ماده خشک غذائی است.
۷-امکان آتش سوزی در این روش وجود ندارد. در حالی که در روش خشک امکان آن زیاد است.
۸-در این روش علوفه را می توان زودتر برداشت کرد.
۹-علف های هرز و تخم آنها در روش سیلو کردن از بین می رود.
۱۰-در این روش می توان در طول زمستان علوفه آبدار و شاداب در اختیار دام گذاشت.
۱۱-علوفه سیلو شده اشتها آور بوده و تا حدودی دارای خاصیت نرم کنندگی دستگاه گوارش می باشد.
۱۲-روش سیلو کردن بهترین روش نگهداری مواد فرعی کارخانجات است.
۱۳-مزایای علوفه مرتع سیلو شده نسبت به روش چرای مستقیم:
الف)- این روش به حصار کشی احتیاج دارد.
ب)- یک سوم بیشتر از روش چرای مستقیم می توان علوفه برداشت کرد.
ج)- در روش سیلو کردن می توان علوفه را در بهترین موقع از رشد گیاه برداشت و سیلو نمود.
د)- کیفیت علوفه سیلو شده یکنواخت تر می باشد.
ه‍)- علوفه سیلو شده کمتر موجب نفخ می گردد.
ی)- می توان دام را در آغل با علوفه سیلو شده تغذیه نمود.
چه نوع گیاهانی را می توان سیلو نمود:
تقریباً همه گیاهان سبز را می توان سیلو نمود. ولی باید توجه داشت که چون خواص ظاهری، خواص شیمیائی و فیزیکی گیاهان متفاوت است، خاصیت تخمیر شدن آنها نیز متفاوت می باشد. بنابراین روش سیلو کردن برای تمام مواد یکسان نیست. مهم ترین گیاهانی را که می توان سیلو نمود، به قرار زیر می باشد:
۱٫گیاهانی که مخصوص تهیه سیلو کشت می شوند (علف های مختلف، ذرت، سیب زمینی، ذرت خوشه ای، چغندر علوفه ای، یونجه، شبدر، اسپرس و غیره).
۲٫مازاد گیاهان مزرعه (مازاد سیب زمینی خوراکی، برگ چغندر قند، ساقه و برگ ذرت دانه ای و غیره).
۳٫ علف های سبز تازه که به علت شرایط جوی مانند باران و برف و یخبندان امکان خشک کردن آنها وجود ندارد (مازاد علف های مرتعی، یونجه، شبدر و غیره).
۴٫گیاهانی که بین دو کشت اصلی و یا به صورت تناوب در زمین کاشته می شوند (مخصوصاً بغولات و علف های مختلف که بعد از برداشت جو و گندم تا کشت مجدد پائیز کشت می شوند).
۵٫ باقیمانده کلم ها و سبزی ها، برگ هویج و کاهو و غیره که دارای مواد غذائی زیاد بوده و به راحتی نیز سیلو می شوند.
تخمیر چیست:
اصول تخمیر: fermenation
همانطور که گفته شده برای سیلو کردن علوفه را به صورت تازه یا پژمرده برای تخمیر و ترش شدن در محلی به نام سیلو انبار می نماید. این محل باید حتی المقدور در مقابل ورود هوا و خروج گازها محافظت شده باشد. عمل تخمیر یا ترش شدن باعث پایداری علوفه و جلوگیری از فساد علوفه می شود.
ترش شدن یا خمیر طبیعی مواد سیلو شده به وسیله اعمال حیاتی موجودات ذره بینی که همراه علوفه داخل سیلو می شوند، انجام می گیرد که مهم ترین این موجودات باکتری های لاکتیک می باشند.
تخمیر مصنوعی یا ترش کردن مصنوعی علوفه با اضافه کردن اسیدهای معدنی یا آلی صورت می گیرد که در نتیجه این عمل PH محیط پائین آمده و اعمال موجودات ذره بینی داخل سیلو یا به کلی قطع می شود و یا از آنها به مقدار زیادی کاسته می شود.
محیط فاقد هوا و اسیدیته داخل سیلو مانع فعالیت موجودات ذره بینی دیگر که باعث فساد پروتئین ها و اسیدهای آمینه می گردند مانند با سیل های بوتیریک، کپک ها و قارچها و غیره می شوند.
از طرف دیگر اسیدی بودن محیط باعث کاهش عمل آنزیم های گیاهی (آنزیم های تنفسی و پروتئولیزها) می گردد. بنابراین برای تولید سیلوی خوب ومرغوب علاوه بر شرایط مربوط به نوع علوفه، قبلاً باید سه شرط مهم و اصلی زیر نیز رعایت شود:
۱٫خارج کردن هوای سیلو:
برای این کار بایستی در ضمن پر کردن سیلو، مرتباً علوفه را با وسائل مختلف مکانیزم تحت فشار قرار داد. هر چه هوای داخل سیلو به خوبی تخلیه شود و در ضمن فضای داخل سیلو نیز حداکثر بهره برداری بعمل آید، بهتر است علوفه را به قطعات یک سانتیمتری خرد کرده و آنگاه در سیلو بریزیم، این عمل سبب فعالیت بیشتر باکتریهای مفید تولید کننده اسید لاکتیک می گردد.
۲٫جلوگیری از ورود هوا و خروج گاز:
اکسیژن هوا روی کیفیت سیلو اثر نامساعد دارد و اگر مقدار آن در سیلو به حداقل تقلیل یابد و از ورود مجدد آن نیز جلوگیری شود، به تدریج تنفس گیاهی نیز قطع شده و به طور غیر مستقیم درجه حرارت سیلو (در نتیجه تنفس گیاهی) در حد مناسبی ثابت می ماند. بدین ترتیب باسیل های تولید کننده اسید لاکتیک در این محیط مناسب شروع به فعالیت کرده و به طور غیر مستقیم باعث جلوگیری از فعالیت سایر میکروب های غیر مفید و فاسد کننده می شوند.

۳٫پائین آوردن هر چه سریع تر PH محیط سیلو:
PH کم محیط باعث مختل و یا کم شدن اعمال میکروارگانیسم ها بخصوص میکروارگانیسم های قلیادوست (بازوفیل) که اغلب مضر می باشند، می شود. PH مناسب بستگی تمام با درصد مواد خشک نوع علوفه دارد. هر چه درصد مواد خشک علوفه بیشتر باشد، حد متوسط PH نیز بالاتر خواهد بود. یعنی ترشی محیط کمتر می شود. و هر چه محیط سریع تر اسیدی شود (در سیلوهای آبدار و مرطوب کمتر از ۴) تا حد زیادی از اتلاف پروتئین به وسیله آنزیم های گیاهی (بخصوص در مورد گیاهان جوان و پر برگ) جلوگیری می شود.
تغییر PH در درجه اول مربوط به لاکتوباسیل ها و سپس مربوط به باکتری های تولید کننده اسید استیک و اسید بوتیریک می باشد و چون در سیلو تخمیرهای استیک و بخصوص بوتیریک مورد نظر نمی باشد، بنابراین هر چه تخمیر لاکتیک در یک سیلو بیشتر باشد، آن سیلو مرغوب تر و با ارزش تر خواهد بود.
البته در تخمیرهای طبیعی (بسته به نوع علوفه و روش کار) همیشه مقداری اسید استیک و اسید بوتیریک وجود دارد. ولی هر چه این مقدار کمتر باشد، ارزش سیلو بیشتر خواهد بود. از طرف دیگر در تخمیر لاکتیک از یک مولکول گلوکز، دو مولکول اسید لاکتیک ایجاد می شود. در حالی که در تخمیر بوتیریک از دو مولکول گلوکز، یک مولکول اسید بوتیریک ایجاد میشود و بنابراین اتلاف انرژی خیلی بیشتر است و اتلاف پروتئین نیز در روش بوتیریک وجود خواهد داشت.
چنانچه مقدار اسید بوتیریک زیاد باشد، دیگر حیوان میل به خوردن سیلو نخواهد داشت. همانطور که می دانیم اسید بوتیریک در شکمبه حیوانات نشخوار کننده نیز ایجاد می شود. بنابراین وجود آن تا حدی لازم و ضروری می باشد. ولی چنانچه درصد آن از حد معینی تجاوز کند، اختلالاتی مانند کتوز در حیوان بوجود خواهد آمد (کتوز عارضه ای است که در اثر کاهش منابع انرژی در بدن دام، چربی به طور ناقص سوخته و استون آزاد می شود و بوی استون در هوای بازدم حیوان به مشام می رسد).
برای تولید اسید لاکتیک باید در درجه اول باکتری های تولید کننده آن در سیلو موجود باشد تا بتواند در شرایط مناسب رشد و نمو نماید. این میکروارگانیسم ها در روی برگ و ساقه گیاهان سبز و بخصوص گیاهان قنددار به اندازه کافی وجود دارند و باید فقط شرایط مناسب رشد، نمو و تکثیر آنها را فراهم کرد که این شرایط عبارتند از:
الف)- شرایط شیمیائی:
موجود بودن مقدار کافی منوو دی ساکاریدها یا قندهای تخمیر شونده و وجود PH مناسب
ب)- شرایط فیزیکی:
رطوبت کم، ماده خشک زیاد و خرد شدن علوفه
ج)- شرایط مکانیکی:
محافظت سیلو از ورود هوا و خروج گاز و وجود فشار کافی در سیلو
الف)- شرایط شیمیائی:
محیط سیلو با خواص شیمیائی گیاه و مقدار مواد تامپونی (Buffer) بستگی دارد همانطور که می دانیم مواد تامپونی در محیط قلیائی نقش اسیدی و در محیط اسیدی نقش قلیائی بازی می کنند. و هر چه مقدار پروتئین گیاه بیشتر باشد، درصد مواد تامپونی که تجزیه آنها ایجاد می شود، بالا می رود. در نتیجه باید مقدار بیشتری اسید لاکتیک ایجاد شود تا محیط سیلو اسیدی شود.
بررسی های انجام شده توسط دانشمندان نشان می دهد که بین مواد تامپونی و قندهای ساده گیاهان علوفه ای رابطه ای وجود دارد. جدول شماره۱ رابطه فوق را در بعضی گیاهان علوفه ای نشان می دهد.
جول شماره ۱- رابطه موجود بین مواد تامپونی و قندهای ساده گیاهان
درصد و مقدار مواد در ماده خشک
ذرت
چاودار علوفه ای
شبدر قرمز
یونجه

درصد مقدار قند ساده در ماده خشک
۵/۲۸
۵/۱
۳/۹
۶/۵

مقدار مواد تامپونی در ۱۰۰ گرم ماده خشک
۴۰
۶۵
۷۶
۹۰
همانطور که دیده می شود مقدارمواد تامپونی ذرت از یونجه کمتر و مقدار قند ساده آن بیشتر است. به همین دلیل خمیر مناسب در سیلوی ذرت ساده تر از سیلوی یونجه انجام می گیرد. همچنین ثابت شده است که اگر مقدار قندهای ساده از حد معینی تجاوز کند (به ویژه گیاهانی چون ذرت، سیب زمینی و چغندر)، ناپایداری سیلو افزایش پیدا می نماید و ارزش غذائی کم شده و حیوان به خوردن آن تمایلی نشان نمی دهد.
ب)-خواص فیزیکی و مکانیکی:
با اضافه شدن مقدار ماده خشک، مقدار قند گیاه نیز افزایش می یابد و در نتیجه فشار اسمزی آن بالا می رود. باکتری های بوتیریک و پروتئولیتیک به ازدیاد فشار اسمزی خیلی حساس تر از باکتری های مولد اسید لاکتیک هستند. بنابراین بالا رفتن فشار اسمزی مانع فعالیت باکتری های مضر فوق الذکر می شود. یعنی در حقیقت بالا رفتن فشار اسمزی و کم شدن PH مکمل یکدیگر هستند و به همین دلیل گیاهان را قبل از سیلو کردن پژمرده می کنند که پژمرده کردن نیز خود باعث کاهش مقداری از انرژی گیاه بر اثر تنفس سلولی می شود که این اتلاف حدود ۱ تا ۲ درصد ماده خشک در روز است که البته از طرفی اتلاف شیره گیاهی در داخل سیلو نیز کمتر می شود و حیوانات با خوردن سیلو، ماده خشک بیشتری مصرف می کنند و از فضای داخل سیلو استفاده بیشتری بعمل می آید.
با اینکه رسانیدن ماده خشک به حداقل ۲۵ درصد روی گیاهان برگدار دارای مزایای زیادی است، ولی در گیاهانی که مقدار سلولز آنها زیاد است، باعث کپک زدگی می شود. در این حالت توصیه می گردد که حتی المقدور علف را ریز کرده و فشار زیادی به آن وارد نمایند و در پوشاندن آن دقت کنند.
که البته مقداری از ویتامین A در اثر پژمرده کردن از بین می رود که جبران آن امکانپذیر نیست. به طور خلاصه می توان گفت که سیلوی با ماده خشک زیاد دارای PH بالا هم هستند و سیلوی دارای ماده خشک کم دارای PH پائین، ولی حداقل میزان ماده خشک برای گیاهانی غیر از ذرت علوفه ای با دانه خمیری ۱۸ درصد و برای ذرت با دانه شیری ۱۴ درصد است.
انواع تخمیر:
در جه حرارت داخل سیلو موجب تغییر نوع تخمیر می شود. انواع تخمیر بر حسب درجه حرارت عبارتند از:
۱-تخمیر سرد:
به آن تخمیر معمولی و یا تخمیر مطلوب نیز می گویند. در این تخمیر درجه حرارت داخل سیلو بین ۳۰-۸۰ درجه سانتیگراد است. باید توجه داشت که هر چه عمل سیلو کردن سریعتر انجام شود و هر چه فشار بیشتری به آن وارد گردد، سیلو مرغوب تر خواهد شد. از طرف دیگر پس از پر کردن سیلو و فشردن آن باید آن را در مقابل ورود هوای خارج و خروج گازهای داخل از هر طرف به خوبی محافظت نمود.
در تخمیر سرد تولید اسید لاکتیک به حداکثر خود می رسد و در نتیجه بر ثبات و پایداری سیلو افزوده می گردد.
۲-تخمیر گرم:
تخمیر گرم در درجه حرارتی بین ۵۰-۳۵ درجه سانتیگراد انجام می شود. در این روش ابتدا علوفه را بدون فشار در سیلو می ریزند و روی آن را باز می گذارند تا درجه حرارت آن با ورود هوا (اکسیژن) بالا رفته و به ۵۰-۳۵ درجه برسد. در این موقع به مواد داخل سیلو فشار کافی وارد آورده و درپوش سیلو را طوری می بندند که دیگر هوا نتواند وارد شود و در نتیجه درجه حرارت داخل سیلو به تدریج پائین آمده و پس از پر شدن سیلو و فشردن مواد به قدر کافی، درپوش سیلو گذاشته شود. در غیر این صورت در نتیجه ورود هوای خارج امکان داغ شدن و آتش گرفتن علوفه سیلو وجود خواهد داشت. به طور کلی باید توجه داشت که ازدیاد درجه حرارت داخل سیلو با اتلاف انرژی همراه خواهد بود و از حرارت ۵۰-۴۵ درجه به بالا نیز قابلیت هضم پروتئین کم خواهد شد. بنابراین می توان گفت که تخمیر گرم با اتلاف انرژی و کم شدن کیفیت غذائی علوفه همراه می باشد.
۳-تخمیر داغ:
تخمیر داغ در درجه حرارتی بیش از ۵۰ درجه سانتیگراد انجام می شود. تخمیر داغ به هیچ وجه مورد نیاز نیست. زیرا همانطور که گفته شد این تخمیر با اتلاف بسیار انرژی و کم شدن ارزش غذائی سیلو همراه خواهد بود.
اینگونه تخمیر معمولاً در سیلوهایی انجام می گیرد که در موقع پر کردن و محافظت آنها در مقابل ورود هوای خارج توجه کامل بعمل نیامده و خلاصه در امر سیلو کردن سهل انگاری زیاد صورت گرفته است.
در بعضی مواقع ممکن است تخمیر داغ مورد توجه واقع شود. مثل گیاه دم اسبی که در حالت عادی سمی است. ولی در تخمیر داغ چون چند روز در درجه حرارت بین ۸۰-۶۰ درجه سانتیگراد قرار می گیرد، مواد سمی آن از بین رفته و قابل استفاده می شود. سیلوی بدست آمده از تخمیر داغ را حیوانات با اشتهای زیادی می خورند. ولی همانطور که گفته شد چون ارزش غذائی این مواد بسیار کم است، اینگونه تخمیر اصولاً مورد توجه نیست.
انواع سیلوها:
۱-سیلوی زمینی
این سیلوها کمی بلندتر از زمین و یا در عمق زمین ساخته شده و بر حسب ساختمان به چند دسته تقسیم می شوند:
الف)- سیلوهای زمینی مدرن
این سیلوها در عمق زمین و طوری ساخته شده اند که به وسیله تراکتور و تریلر می توان از یک طرف داخل و از طرف دیگر خارج شد. بلندی آنها در وسط حداقل ۲ متر و در دو انتها کمتر است. یعنی سیلو از دو طرف دارای شیب می باشد. دیواره این سیلوها از آجر، بتون و فولاد و کف آنها معمولاً سیمانی است.
حجم این سیلوها بسته به تعداد دام و نوع دامپروری و داشتن مواد اولیه و علوفه بین ۸۰ تا ۸۰۰ متر مکعب است. قیمت این سیلوها خیلی ارزان تر از سیلوهای هوائی و کار با آنها برای کارگران راحت تر است. این سیلوها را می توان به وسیله سقف های متحرک از تغییرات جوی مثل باد و باران و غیره محافظت نمود.
ب)- سیلوهای زمینی ساده
این سیلوه که قابل حمل و نقل نیز می باشند، فقط در مواقع اضطراری مورد استفاده قرار می گیرند. قیمت آنها بسیار ارزان بوده و خود دامدار می تواند بسادگی آنها را بسازد. برای این کار پایه های چوبی یا بتونی به ارتفاع ۵/۳-۴ متر به فاصله یک متر از هم را با حدود نیم متر داخل زمین می نمایند. بدینوسیله محوطه مربع یا مستطیل شکلی ایجاد می شود. زمین این قسمت را صاف کرده و پایه ها را تا ارتفاع ۳۰ سانتیمتر با چوب و یا لوله آهنی و سیم به هم متصل می کنند. معمولاً در یک یا چند طرف این محوطه درب هایی به فاصله ۲ متری برای ورود و خروج نصب مینمایند. علف را معمولاً بدون خرد کردن در داخل این محوطه روی هم انباشته و آن را با لگد کردن به وسیله انسان یا حیوان و یا غلطک می فشارند. اتلاف در این سیلوها بیش از ۵۰ درصد است و جز در موارد ناچاری از آن استفاده نمی شود.
ج)- سیلوهای خاکی
این نوع سیلوها نیز در مواقع بسیار ضروری قابل استفاده می باشد. برای این منظور چاله ای در زمین مسطح حفر کرده، دیواره ها و کف آن را صاف می نمایند و چون تمام قسمت های این سیلوها خاکی است، آنها را سیلوی چاله ای و یا خاکی مینامند همانطور که می دانید قیمت این سیلوها بسیار ارزان و خود دامدار می تواند آنها را بسازد. ولی اتلاف در این سیلوها بسیار زیاد است.
۲-سیلوهای نیمه بلند:
شکل ظاهری این سیلوها تقریباً مانند سیلوهای زمینی نیمه مدرن است و فقط دیواره های آن کمی از سطح زمین بلندتر است. کف زمین مسطحی را برای مثال به طور ۲۰ متر طوری بتون ریزی می کنند که به دو طرف کمی شیب داشته و ذوزنقه ای شکل باشد. ارتفاع سیلو معمولاً ۱۰ تا ۵۰ سانتیمتر از سطح زمین های اطراف بلندتر است. دیواره های آن که ممکن است سنگی، آجری، بتونی یا فولادی باشند، باید طوری ساخته شوند که از ورود و خروج هوا و گاز ممانعت بعمل آید و ضمناً اسید درون سیلو بر روی آن بی اثر باشد. اتلاف در این سیلوها کم است.
نوع دیگر سیلوها، انواعی است که ارتفاع آن از سطح زمین بیشتر بوده و به شکل های مختلف مثل دایره ای و چهار گوش ساخته می شود و ۵/۱ متر عمق و ۵/۱ متر از سطح زمین بلندتر است که ارتفاع سیلو برابر ۳ متر می شود.

۳-سیلوهای هوائی:
سیلوهایی را هوایی گویند که ارتفاع آنها از سطح زمین بیش از ۳ متر باشد. شکل این سیلوها چهارگوش، یا گرد و به صورت استوانه بوده و از مصالحی مانند چوب، بتون و یا فلز ساخته می شوند.
سیلوهای چوبی جهت مناطقی که چوب ارزان است، قابل استفاده است. اما محاسنی از جمله قدرت تحمل فشار و عایق بودن در برابر رطوبت و دما و قابلیت نقل و انتقال دارد که آن را ممتاز می سازد.
۱-۳-سیلوهای بتونی، سنگی یا آجری:
این نوع سیلوها بین ۳ تا ۱۴ متر ارتفاع دارند. روی سیلو معمولاً بسته است و فقط به وسیله دریچه هایی به اندازه ۶/۱ × ۲/۱ متر می توان علوفه را به آن وارد کرد. این نوع سیلوها بسته به شرایط، خصوصیات متفاوتی دارند.
۲-۳-سیلوی آلومینیومی:
این نوع سیلوها که تمام بدنه آن از آلومینیوم ساخته شده است، به نام سازنده آن استرر معروف است. ارتفاع آن حدود ۱۴ متر و شکل آن استوانه ای است و استفاده از آن احتیاج به مکانیزه بودن دامداری دارد و اتلاف را بسیار کم می کند.
۳-۳-سیلوی هاروستر:
که اصل آن از آمریکا می باشد. ممکن است تا ۱۸ متر ارتفاع داشته باشد و شکل آن استوانه ای و تمام آن از فولاد ساخته شده است و در بدنه داخلی برای جلوگیری از خوردگی با یک لعاب پوشانده شده است. کلفتی ورق آن ۴-۴/۲ سانتیمتر است و در نتیجه در مقابل سرما، گرما و نفوذ هوا کاملاً محفوظ است. علوفه ای که در درون آن سیلو می شود، برای تخمیر خوب می بایست حداقل دارای ۳۵ درصد ماده خشک باشد.
گیاهان قابل سیلو کردن و قابلیت تخمیر علوفه:
همانطور که قبلاً گفته شد ارزش غذائی و قابلیت تخمیر گیاهان علوفه ای بستگی به خواص فیزیکی، شیمیائی و فیزیکوشیمیائی آنها دارد. یعنی می توان گفت که قابلیت تخمیر گیاهان در طول رویش متفاوت می باشد.
دانستن ترکیب و قابلیت تخمیر گیاهان مختلف برای سیلو کردن و تولید مواد غذائی دامی بسیار لازم و ضروری است.
گیاهان علوفه ای را بر حسب قابلیت تخمیر به سه گروه تقسیم می نمایند. گیاهان با تخمیر سریع، گیاهان با تخمیر متوسط و گیاهانی که دیر تخمیر می شوند.
اثر خواص شیمیائی علف در قابلیت تخمیر آن:
مقصود از خواص شیمیائی علوفه در اینجا عبارت است از مقدار هیدرات های کربن قابل تخمیر، پروتئین، مواد تامپونی و درصد ماده خشک.

جدول شماره ۲- قابلیت تخمیر بعضی از گیاهان علوفه ای
گروه یک گیاهان با تخمیر سریع
گروه دو گیاهان با تخمیر متوسط
گروه سه گیاهانی که دیر تخمیر میشوند

ذرع علوفه ای (دانه خمیری)
علف های مرتعی
شبدر (قبل از گل دادن)

برگ، طوقه چغندر قند (تمیز و تازه)
مخلوط علف چمنی با شبدر
علف جوان مرتع

سیب زمینی ترشی و سیب زمینی
شبدر (اواسط گل دادن)
منداب

آفتابگردان ۳۰% گل
گیاه مارچوبه
شلغم علوفه ای

برگ چغندر علوفه ای
باقلای علوفه ای (انتهای گل دادن)
خردل

کلم علوفه ای (خرد شده)
لوبیای علوفه ای (بعد از گل دادن)
سرادلا

برگ کلم خوراکی

نخود علوفه ای مخلوط با غلات

انواع چغندر با برگ

چاودار علوفه ای

عدس علوفه ای

انواع نخود

حبوبات بصورت سبز
۱-هیدرات های کربن:
از مدتها قبل ثابت شده است که برای تخمیر مناسب، وجود مقدار زیادی مواد قندی محلول و قابل تخمیر ضروری می باشد و نسبت آن به پروتئین در گیاهانی که سیلو می شوند باید بالا باشد. و هر چه این نسبت بیشتر باشد، عمل سیلو کردن بهتر انجام می شود. اگر رابطه بین قند و پروتئین کم باشد باید از مکمل های تخمیر و یا از روش پژمرده کردن استفاده نمود.
مقدار قند تیره حبوبات خیلی کمتر از علف های چمن و علف های مرتعی است و مقدار هگزز و ساکارز حبوبات کم و فروکتوز به ندرت در آنها دیده می شود. علت استعداد کم آنها برای سیلو شدن نیز به همین علت می باشد. البته مقدار قند گیاهان در طول فصول و حتی در طول روز و شب در نوسان است. قند گیاهان تا زمان گل دادن زیاد و سپس کم می شود. همچنین در بهار قند گیاهان زیاد و در تابستان کم می شود. در طول روز قند گیاهان تا بعدازظهر افزایش و سپس کاهش می یابد و بهتر است گیاهان را در بعدازظهر برداشت کرد. البته آب و هوا، خاک و کود نیز بر روی میزان قند گیاه موثر است.
۲-پروتئین ومواد تامپونی:
پروتئین خام وموادی که در طول تخمیر از تجزیه آن بدست می آید، باضافه مواد قلیائی موجود در گیاهان بر روی تخمیر بسیار موثر می باشد. به طوری که هر چه مقدار مواد قلیائی زیادتر شود، سیلو نامرغوب تر خواهد شد. مواد تامپونی موجود در گیاه از خنثی شدن محیط و پائین آمدن PH آن جلوگیری کرده و اسیدهای تولید شده را خنثی می نماید.
مقدار درصد پروتئین هر گیاه ویژه آن گیاه است و در طول رویش با عوامل مختلف تغییر می نماید. مقدار مواد تامپونی به مواد معدنی نیز بستگی زیادی دارد و مقدار مواد معدنی گیاه بستگی به عوامل زیادی دارد.
تغییرات مواد قلیائی خاکی باعث تغییرات نسبت مواد تامپونی می شود و مقدار آن در علف های مرتعی و حبوبات بسیار متفاوت است.
برای تعیین حد تامپونی و یا قلیائی بودن محیط در یک گیاه از رابطه و نسبت بین مقدار قند و پروتئین خام آن گیاه استفاده می کنند و هر چه نسبت فوق بزرگتر باشد قابلیت تخمیر بهتر شده و سیلوی حاصل پر ارزش تر خواهد بود. در صورت پائین بودن این نسبت باید از مکمل های تخمیر و یا از روش پژمرده کردن استفاده کرد.
۳-مواد خشک:
سیلوهای علوفه هایی که درصد ماده خشک آنها زیاد می باشد، مرغوب تر است. ولی باید توجه کرد که درصد ماده خشک از حد معینی تجاوز ننماید. بالا بودن مقدار رطوبت علوفه (بیش از ۸۰ درصد) باعث ازدیاد مقدار اسید استیک و ساید بوتیریک خواهد شد. در این سیلوها اتلاف به حداکثر رسیده و حیوان به خوردن آن تمایلی نشان نمی دهد و علاوه بر آن گاهی سیلو غیر قابل استفاده می شود.
برای زیاد کردن ماده خشک علوفه ای که دارای رطوبت زیاد است، بهتر است بعد از برداشت آن را مدتی در مقابل آفتاب قرار داد تا پژمرده شود و یا اینکه به سیلوی این نوع علوفه های پرآب می توان موادی که دارای درصد ماده خشک زیادتر باشند، اضافه کرد.
به طور کلی اگر گیاه در موقع معین چیده نشود، ارزش غذائی آنکم می شود و به صورت کاه در می آید. به استثنای ذرت و لوبیای سوبا که ارزش غذائی آنها پس از دانه بستن به حداکثر می رسد.
۴-اثر ساختمان مکانیکی علف در قابلیت تخمیر آن:
مقصود از ساختمان مکانیکی علف در اینجا خرد بودن علف و درجه مخلوط بودن آن با مواد خارجی خاک و غیره می باشد.
علف هایی که ساقه آنها خشک و چوبی شده است و از لحاظ شکنندگی حالت فنریت دارند چنانچه تحت فشار قرار گیرند، دوباره به حال اول خود بر می گردند. در نتیجه مقدار زیادی هوا بین طبقات مختلف سیلو و در داخل اینگونه علف ها باقی می ماند که مانع تخمیر مناسب در آنها می شود.
کثافات مختلف، مواد خارجی و یا قسمت هایی که پوسیده و کپک زده است، نباید بهیج وجه داخل سیلو شود. زیرا از طرفی سیلو را فاسد کرده و از طرف دیگر باعث ایجاد سوء هاضمه و بیماری های دستگاه گوارش می شوند.
همانطور که دیدیم خواص شیمیائی و مکانیکی گیاه در طول رشد و نمو متغیر است و فقط در مرحله معینی از لحاظ قابلیت تخمیر، ارزش غذائی، مقدار ماده خشک و سرانجام قابلیت هضم به حد مساعد می رسد. و چنانچه در این مرحله علوفه برداشت نشود ارزش آن تنزل کرده و به تدریج علف مغذی به صورت شکم پر کن در می آید. بهترین مرحله برداشت علوفه برای سیلو کردن، مرحله ای است که قند آزاد آن به حداکثر رسیده باشد.
روش های تهیه سیلو:
با تغییر روش سیلو کردن می توان تا حدی کیفیت تخمیر گیاهان را تغییر داد. کیفیت تخمیر را در گیاهانی که به سختی تخمیر می شوند با چیدن بموقع، تغییر روش کشت، تغییر کود و غیره می توان بهبود بخشید. ولی همین گیاهان را با پژمرده کردن و یا استفاده از مکمل های تخمیری به آسانی می توان سیلو نمود و در تمام این موارد باید توجه داشت که هوای داخل سیلو را تا آخرین حد امکان با وسائل مختلف خارج کرده و از ورود مجدد آنها به داخل سیلو جلوگیری شود.
۱-تهیه سیلو به روش پژمرده کردن بدون استفاده از مکمل ها:
روش پژمرده کردن یکی از راه های طبیعی ازدیاد کیفیت تخمیر علف می باشد. این روش در مورد گیاهانی که مقدار پروتئین آنها زیاد و مقدار قندشان کم است و یا به طور کلی خیلی جوان درو شده و دیر تخمیر می شوند، به کار برده می شود. البته اگر هنگام پژمرده کردن گیاه با خاک و مواد خارجی آلوده شود، بهتر است از این کار صرفنظر شود.
روش پژمرده کردن به این صورت است که بعد از درو کردن علف آن را در حدود ۱۲ تا ۴۸ ساعت تحت شرایط طبیعی (آفتاب، گرما و باد) بسته به فصل قرار می دهند تا قسمتی از آب خود را از دست بدهد. یعنی بر درصد ماده خشک آن افزوده گردد.
در این مدت معمولاً گیاه را با وسائل مختلف مکانیکی ۱ یا۲ مرتبه زیر و رو می کنند و چنانچه در این مدت دقت لازم از لحاظ نظافت و حفظ برگ های پر ارزش آن بعمل آید، بر کیفیت تخمیر علف افزوده و از اتلاف پروتئین و مواد غذائی دیگر جلوگیری می گردد. در نتیجه سیلوئی مرغوب و پایدار بدست می آید.
با پژمرده کردن مقدار پس آب سیلو کم می شود و چنانچه درصد ماده خشک ۳۰-۲۸ باشد مقدار این پس آب به صفر می رسد و به طور کلی ارزش غذائی سیلوئی که به روش پژمرده کردن تهیه شده بیشتر است و حیوانات با اشتهای بیشتری آن را می خورند. چنانچه شرایط زیر در مورد سیلوهای پژمرده رعایت شود، مواد حاصل یکی از بهترین غذاهای دامی می باشند:
الف)- سیلو را باید با دقت و خیلی زود پر کرد.
ب)- در ضمن پر کردن و بعد از آن علوفه در داخل سیلو باید فشرده و پرس شود.
ج)- علوفه را قبل از داخل کردن در سیلو باید خرد نمود.
د)- اطراف و روی سیلو باید پس از پر شدن سیلو طوری مسدود گردد که هوا و یا گاز نتواند وارد یا خارج گردد. یعنی سیلو غیر قابل نفوذ باشد.
ماده خشک علوفه سیلویی نباید از ۴۰ درصد بیشتر باشد. مگر اینکه از سیلوهای هاروستر (بلند) استفاده شود. چون در سیلوهای معمولی با بالا رفتن حرارت قابلیت هضم و درصد پروتئین کاهش می یابد. کلاً سیلوها را بر حسب ماده خشک علوفه به سه دسته تقسیم می کنند:
الف)- علوفه خشک با ۲۰-۱۵ درصد رطوبت.
ب)- علوفه پژمرده با ۴۰ درصد رطوبت.
ج)- علوفه مرطوب با بیش از ۴۰ درصد رطوبت.
۲-تهیه سیلو با استفاده از مکمل های تخمیر:
با وجود اینکه روش پژمرده کردن یکی از بهترین و ارزان ترین روش ها می باشد، ولی ممکن است به عللی نتوان از آن استفاده بعمل آورد و در بعضی نقاط اصولاً این روش عملی نمی باشد. در اینگونه مواقع باید از مکمل ها کمک گرفت. مکمل های تخمیر بر حسب اثر شان به سه دسته تقسیم می شوند:
الف)- موادی که بر روی تولید اسید لاکتیک موثر بوده و به صورت محرک عمل می نمایند.
ب)- موادی که مستقیماً محیط را ترش یا اسیدی می کنند مانند اسیدهای معدنی وآلی.
ج)- موادی که عمل ذره بینی های مضر را کم کرده و یا به کلی از فعالیت آنها جلوگیری بعمل می آورند.
مواد موثر بر روی تولید لاکتیک:
درصد اسید لاکتیک سیلو را می توان با اضافه کردن مواد هیدروکربنه (قندها) و ذره بینی های تولید کننده آن بالا برد. استفاده از مواد قندی از مدتها پیش رواج داشته است و در این مورد می توان از ملاس چغندر قند و یا نیشکر به میزان ۱ تا ۵ درصد ماده غذائی (بسته به مقدار درصد پروتئین و ماده خشک گیاه) استفاده کرد.
روش متداول دیگر مخلوط کردن دو نوع علوفه مختلف یکی با مقدار پروتئین زیاد و دیگری با مقدار مواد هیدروکربنه زیاد می باشد. این روش نه تنها به تخمیر کمک می کند، بلکه از لحاظ تعادل مواد غذائی نیز بسیار مورد توجه است. چون بین نسبت انرژی به مواد ازته تعادل بر قرار می نماید.
روش اضافه کردن باکتری های تولید کننده اسید لاکتیک:
از مدتها قبل این روش مورد مطالعه قرار گرفته و از لحاظ آزمایشگاهی اکثر اوقات با نتایج درخشانی همراه بوده است. ولی در عمل اجرای این روش با مشکل مواجه می باشد. چون همیشه به مقدار کافی از این نوع باکتری ها بر روی ساقه و برگ گیاهان علوفه ای وجود دارد و فقط می بایستی شرایط مناسب جهت رشد آنها را فراهم نمود. یعنی چنانچه درصد مواد قندی علوفه به حد کافی و متناسب نباشد، افزودن موجودات فوق کاملاً بی تاثیر خواهد بود.
۳-روش ترش یا اسیدی کردن محیط:
با اضافه کردن اسیدهای آلی یا معدنی و نمک های اسیدی می توان محیط سیلو را مصنوعاً اسیدی کرد. این روش غالباً در مناطقی که باران های موسمی و طولانی دارد و نیز در مورد علوفه های جوان که پروتئین زیاد دارند، به کار برده می شود. با این روش یکباره به فعالیت تمام میکروارگانیسم ها خاتمه داده می شود و قابلیت هضم و مقدار مواد غذائی علوفه به خوبی محفوظ می ماند. یکی از معروف ترین این روش ها، روش AIV می باشد. در این روش یک اسید معدنی با غلظت ۲n یا مخلوطی از اسیدهای معدنی را به مقدار ۷-۵ لیتر به ۱۰۰ کیلوگرم علف تر جوان مخلوط می نمایند. مقدار اسید باید به حدی باشد که PH محیط از ۴ کمتر شود.
شرایط مورد نیاز در یک تخمیر خوب:
شرایط مورد بحث بالا وقتی نتیجه خوب خواهند داد که شرایط تخمیر در تمام مدت مساعد باشد که مهم ترین آنها خروج هوا از سیلو و جلوگیری از ورود مجدد آن می باشد. این عمل با تراکتور رانی بر روی سیلوهای زمینی، لگد کردن و گذاشتن اجسام سنگین حاصل می شود. همچنین هر چه دوره رشد گیاه طولانی تر باشد، پرس کردن مواد سیلویی مشکل تر می شود. زیرا که علوفه ها حالت فنریت به خود می گیرند و تخمیر به خوبی در آنها انجام نمی شود.
در موقع سیلو کردن فشار زیاد مواد سیلو شده باعث خروج آب علوفه های آبدار گردیده و در نتیجه مقداری آب در کف سیلو جمع می شود که باید به وسیله حفر چاهک آن را خارج کرد و در صورتی که سیلو فاقد امکانات دفع پس آب باشد، بو و طعم قسمت های پائینی خراب شده و حیوان از خوردن خودداری می نماید.
همچنین مواد علوفه ای قبل از انبار می بایست خرد شوند که این عمل هم باعث تسریع عمل تخمیر می شود و هم اینکه حداکثر استفاده از گنجایش سیلو بعمل می آید.
شرط دیگر یک تخمیر خوب محافظت سیلو در برابر ورودگاز و رطوبت می باشد. دیواره های سیلو باید طوری باشد که به هیچ وجه آب باران و برف به داخل آن راه نیابد.
جدول شماره۳- اتلاف مواد خشک در موقع سیلو کردن بر حسب درصد ماده خشک اولیه
نوع سیلو
اتلاف تنفسی
اتلاف جمع آوری
اتلاف تخمیر
اتلاف پس آب
اتلاف اطراف و سقف
جمع

سیلوهای ساده زمینی خاکی
۲-۵
۰
۲۵-۱۵
۱۰-۱۳
۱۰-۲۰
۵۸-۳۵

سیلوهای هوایی
۲-۵
۰
۲۰-۱۵
۱۰-۶
۵-۴
۳۵-۲۵

سیلوهای هوایی محافظت شده
۷-۳
۵-۰
۱۰-۹
۰
۰
۱۸-۱۲

سیلوهای هوایی کاملاً محافظت شده
۷-۳
۵-۰
۵-۴
۰
۰
۱۲-۸

سیلوهای زمینی مدرن
۵-۲
۰
۱۰-۱۵
۱۰-۶
۵-۴
۳۵-۲۵
اتلاف سیلو مجموع اتلاف داخل سیلو و اتلاف خارج سیلو می باشد و بین این دو تفاوت زیادی وجود دارد.
تغییرات ترکیبات غذائی در داخل سیلو:
۱-تغییرات فیبر یا سلولز:
معمولاً مقدار درصد سلولز در مواد سیلو شده بیش از ماده اولیه می باشد. علت این امر را باید در تجزیه مواد دیگر بخصوص مواد غیر ازته جستجو کرد. قابلیت هضم سلولز به ندرت تغییر پیدا می کند. درموارد بخصوصی امکان اضافه شدن درصد قابلیت هضم سلولز در مواد سیلو شده وجود دارد.
۲-تغییرات پروتئین:
ممکن است در بعضی مواقع مقدار درصد پروتئین خام سیلو بیش از ماده اولیه باشد و علت آن نیز مربوط به تجزیه و کم شدن مواد دیگر بخصوص NFE خواهد بود.
قابلیت هضم پروتئین در سیلوهای مرغوب کمتر تغییر می کند. در صورتی که در سیلوهای گرم و داغ شده مقدار زیادی از مواد ازته به پروتئین غیر قابل هضم تبدیل شده است. به طور کلی اگر درجه حرارت داخل سیلو بالا باشد، قابلیت هضم پروتئین خام حدود ۳۳ درصد کم می شود. در مورد پروتئین خالص باید گفته شود مقداری از آن (۵۰-۳۰درصد) در فاصله دروتا انبار کردن در سیلو به وسیله آنزیم های گیاهی و میکروارگانیسم ها تجزیه می شود و از تجزیه آن پپتیدها و اسیدهای آمینه و مواد قلیائی و آمونیاک به وجود می آید.
درصد تجزیه پروتئین بستگی به روش سیلوکردن، نوع تخمیر، سرعت و شدت پائین آمدن PH محیط دارد. قبل از اسیدی شدن محیط مقدار زیادی پروتئین به وسیله آنزیم های گیاهی به اسیدهای آمینه تبدیل می شود.
در یک سیلوی خوب تجزیه پروتئین به همین مرحله ختم می شود. ولی در سیلوهای نامرغوب تجزیه پروتئین تا تولید آمونیاک و دیگر بازهای فرار پیش می رود. نتیجتاً در سیلوهای پرآب و مرطوب هر چه PH محیط بالاتر باشد، تجزیه مواد ازته بیشتر خواهد بود.
در بعضی کشورها مقدار درصد ازت آمونیاکی به ازت کل را معیاری برای ارزشیابی سیلو در نظر می گیرند.
۳-تغییرات چربی خام:
بیلان چربی در سیلو معمولاً مثبت است. زیرا اسیدهای چرب فرار که در طول تخمیر ایجاد می گردند، در لوله گوارش جذب شده و در نتیجه درصد قابلیت هضم چربی افزایش مییابد.
در یک سیلوی خوب مقدار مواد چربی و ترکیبات آن بدون تغییر باقی می ماند. فقط در روش پژمرده کردن ممکن است مقدار کمی از چربی تجزبه شود.
۴-تغییرات موادمعدنی:
مقدار مواد معدنی سیلو تغییر زیادی نمی کند. ولی آزمایش های کافی در این مورد بعمل نیامده است. مقدار خاکستر خام (بر حسب ماده خشک) ممکن است به علت کاهش مواد غیر ازته و سایر مواد ازدیاد پیدا کند.
۵-تغییرات ویتامین ها:
مقدار ویتامین مواد سیلو شده بخصوص در سیلوهای مرغوب زیاد است. به طوری که سیلو یکی از منابع سرشار از کاروتن و ویتامین های گروه B می باشد. تغییرات کاروتن مواد سیلو شده به موارد زیر بستگی دارد:
الف)- در موقع جمع آوری کردن علف سبز و انبار کردن آن ممکن است مقداری از کاروتن به هدر رود و به طور کلی هر چه میزان ماده خشک علوفه بیشتر باشد، به علت حرارت ایجاد شده در سیلو اتلاف کاروتن بیشتر است.
ب)- اتلاف کاروتن به وسیله تخمیر فقط در سه هفته اول صورت می گیرد و در تخمیر سرد حدود ۱۰ درصد و در تخمیر گرم و داغ این مقدار زیادتر خواهد بود. در روش AIV مقدار اتلاف بسیار کم و در سیلوهای روباز خاکی تمام کاروتن ممکن است تجزیه شود.
ارزشیابی مواد سیلو شده:
مفهوم کلمه ارزش یا کیفیت در مورد سیلو با مفهوم آن در مورد علوفه های دیگر متفاوت است. ارزش و کیفیت سیلو را نمی توان با ترکیبات غذائی موجود در آن محاسبه نمود. زیرا در سیلو باید چگونگی تخمیر و تغییراتی که بدینوسیله بر روی مواد بعمل آمده است، مورد نظر قرار گیرد. به همین جهت بعضی محققین پیشنهاد می نمایند که بهتر است از اصطلاح ارزش یا کیفیت صرفنظر و به جای آن نتیجه تخمیر به کار برده شود. در ارزشیابی غذائی سیلو می بایست ترکیبات قبل و بعد از سیلو کردن را تعیین کرده و با یکدیگر مقایسه نمود. ارزشیابی به دو روش ظاهری (فیزیکی) و آزمایشگاهی (شیمیائی) صورت می گیرد:
۱-ارزشیابی ظاهری:
ارزشیابی ظاهری که به ارزشیابی حسی هم تغییر می شود، از روی بوی سیلو و دفع مواد سیلو شده در لمس و رنگ آن صورت می گیرد. مهم ترین موضوع بوی سیلو است که در آن وجود اسید بوتیریک و اسید استیک (بوی سوختگی) حس می شود. در ارزشیابی ظاهری که به ارزشیابی حسی هم تعبیر می شود، از روی بوی سیلو و دفع مواد سیلو شده در لمس و رنگ آن صورت می گیرد. مهم ترین موضوع بوی سیلو است که در آن وجود اسید بوتیریک و اسید استیک (بوی سوختگی) حس می شود. در ارزشیابی ظاهری به کیفیت تخمیر، وجود تخمیر های کاذب (جانبی)، تغییرات ظاهری ساختمان گیاه و حرارت بیش از حد معین پی برده می شود.
ارزشیابی ظاهری سیلو به وسیله نمره گذاری:
الف)- بو حداکثر ۱۴ نمره
-نداشتن بوی اسید بوتیریک، کمی بوی ترش، بوی میوه تازه یا بوی خمیر ۱۴
مایه و بوی نان تازه
-بوی تخمیر خوب ۱۴
-بوی اسید بوتیریک به مقدار خیلی کم، بوی ترشی خیلی زیاد (ترشی زننده) ۸
-بوی پختگی ۴
-بوی اسید بوتیریک زیادتر، بوی پختگی یا سرخ شدن و یا بوی کپک زدگی زیاد۲
-بوی بوئیدگی یا کپک زدگی زیاد ۰
ب)- ساختمان مواد سیلو شده در لمس حداکثر ۴ نمره
-ساختمان برگ و ساقه بدون تغییر مانده و چسبنده نیست ۴
-ساختمان کلی برگ و ساقه خیلی کم تغییر کرده است ۲
-ساختمان برگ و ساقه تغییر کرده، لزج و کپک زدگی زیاد، کثیف ۱
-برگ ها و ساقه پوسیده، کپک زدگی بسیار، مواد خارجی و کثافات زیاد ۰
ج)- رنگ حداکثر ۲ نمره
-رنگ اصلی ثابت مانده (در روش پژمرده کردن رنگ کیاه کمی قهوه ای و ۲
در ذرت باید زرد باشد)
-رنگ کمی تغییر کرده است (زرد یا قهوه ای) ۱
-رنگ به کلی تغییر کرده است(بدون رنگ، زرد کمرنگ یا قهوه ای پررنگ) ۰
د)- قضاوت حداکثر ۲۰ نمره
-۱۸ تا ۲۰ بسیار خوب
-۱۷ تا ۱۴ خوب
-۱۳تا ۱۰ قابل قبول
-۹تا ۵ غیر قابل قبول
-۴ تا۰ از بین رفته (پوسیده) غیر قابل مصرف
۲-ارزشیابی به روش تعیین PH محیط و درصد ماده خشک:
PH مواد سیلو شده را می توان برای تعیین ارزش سیلو مورد استفاده قرار داد. چنانچه این روش به خوبی تعمیم یابد، ساده ترین روش خواهد بود. البته باید در نظر داشت که اندازه گیری PH محیط به تنهایی برای ارزشایبی مواد سیلو شده کافی نیست. بلکه این روش باید مکمل روش های دیگر باشد.
۳-ارزشیابی به روش تعیین مقدار آمونیاک:
مقدار آمونیاک محکی است برای تعیین وضع تخمیر در داخل سیلو. در این روش مقدار ازت آمونیاکی را نسبت به میزان ازت کلی سیلو محاسبه می نمایند و عدد بدست آمده فراکسیون آمونیاک نامیده می شود. چنانچه ازت آمونیاکی حدود ۸ درصد ازت کلی باشد، تخمیر به خوبی انجام شده و قاعدتاً باید سیلوی خوب بدست آید و چنانچه این مقدار بیش از ۱۵ درصد ازت کل باشد، تخمیر به خوبی انجام نشده است.

جدول شماره۴- قضاوت به روش PH
درجه PH
نتیجه

کمتر از ۳
غیر قابل قبول (خیلی ترش)

۴-۳
بسیار خوب تا خوب

۲/۴-۴
قابل قبول(در صورت استفاده از شیر برای پنیر سازی غیر قابل قبول)

۵-۳/۴
بد (قابل استفاده برای حیوانات فاقد تولید)

بیشتر از ۵
غیر قابل مصرف

جدول شماره ۵- ارزشیابی سیلو به روش PH و ماده خشک
درصد ماده خشک
PH
بسیار خوب
PH
خوب تا قابل قبول
PH
بد تا غیر قابل قبول

۱۵
تا ۴
۳/۴-۱/۴
اضافه بر ۴/۴

۲۰
تا ۱/۴
۴/۴-۲/۴
اضافه بر ۵/۴

۲۵
تا ۲/۴
۶/۴-۳/۴
اضافه بر ۷/۴

۳۰
تا ۳/۴
۸/۴-۴/۴
اضافه بر ۹/۴

۳۵
تا ۵/۴
۲/۵-۶/۴
اضافه بر ۳/۵

۴۰
تا ۷/۴
۹/۵-۸/۴
اضافه بر ۰/۶

اثر تغذیه ای مواد سیلو شده:
اثر سیلو بر روی متابولیسم مواد در بدن، تفاوت مواد سیلو شده با مواد اولیه در آن است که در سیلو مقداری اسیدهای آلی و یون هیدروژن آزاد وجود دارد. یعنی مواد سیلوئی اسیدی است.
اسیدهای موجود در سیلو مشابه اسیدهایی هستند که به وسیله میکروارگانیسم ها در لوله گوارش تولید می شوند. به همین جهت تغذیه یک سیلوی خوب حتی به مدت طولانی هیچ گونه اثر سوئی ندارد. یا به عبارت دیگر از لحاظ تغذیه هیچگونه تفاوتی بین علف تازه، علف خشک و مواد سیلو شده وجود ندارد. فقط باید توجه داشت که درصد اسید بوتیریک سیلو از حد معینی تجاوز نکند.
اثر سیلو بر روی اشتهای حیوان:
نشخوار کنندگان انواع سیلو را با اشتهای متفاوتی می خورند و بر روی هم مقدار ماده خشکی که از این راه دریافت می کنند، به مراتب کمتر از علف تر و علف خشک می باشد. بنابراین نمی توان با سیلو، تمام احتیاجات حیوان را برآورده کرد. باید توجه داشت که حیوان سیلوهای تهیه شده به روش پژمرده کردن را بیش از انواع دیگر آن می خورد. یعنی مقدار ماده خشک بیشتری از این طریق دریافت می کند. علت اینکه حیوان مقدار زیادی سیلو مصرف نمی کند، هنوز به درستی معلوم نیست. ممکن است بعضی از مواد حاصل از متابولیسم میکروارگانیسم های داخل سیلواشتهای حیوان را کم کند که مهم ترین آنها مواد حاصل از تجزیه پروتئین ها می باشد. از طرف دیگر کیفیت علف سیلو شده قابلیت هضم مواد سیلویی درصد ماده خشک آن و دیگر شرایط موجود در جیره بر روی اشتهای حیوان و مقدار مصرف سیلو و نیز در بهبود و ازدیاد اشتها موثر است.
هرچه تخمیر بهتر انجام شده باشد،مقدار مصرف سیلو بیشتر خواهد بود واضافه کردن مواد کنسانتره و یا چغندر علوفه ای به جیره و یا مواد قندی دیگر مصرف سیلو را زیاد میکند.
اثر سیلو در کیفیت تولیدات دامی:
۱-اثر مصرف علوفه سیلو شده بر روی درصد چربی شیر:
درصد چربی شیر بستگی به تعادل مواد فیبری و قندی موجود در غذا دارد و در صورتی که علوفه سیلو شده در یک جیره متعادل همراه با سایر مواد غذایی مصرف شود، مقدار چربی شیر نیز متعادل خواهد بود. یعنی می توان گفت که سیلو اثر ویژه ای در بالا بردن مقدار چربی شیر ندارد.
۲-سیلو و درصد پروتئین شیر:
تغییرات درصد پروتئین شیر و همچنین مواد خشک عاری از چربی آن بستگی تام با انرژی موجود در جیره غذائی دارد. یعنی انرژی غذا و پروتئین شیر با یکدیگر رابطه دارند. با کم شدن مقدار انرژی از مقدار پروتئین شیر کاسته می شود و برعکس. به همین جهت تغییرات پروتیئن شیر در موقع مصرف سیلو بستگی به مقدار مواد غذائی سیلو خواهد داشت. بنا بر این بهتر است در موقع مصرف سیلو مقداری مواد کنسانتره و انرژی زا به آن اضافه شود.
۳-اثر سیلو در مقدار ویتامین های شیر:
تفاوت عمده ای بین مقدار پروتئین حویاناتی که با مواد سیلوئی یا علف خشک تغذیه می کنند، وجود ندارد. ولی مقدار کاروتن بستگی تام به مقدار آن در علوفه سیلو شده دارد. تغذیه گاوهایی که شیرشان به مصرف تهیه پنیر نیمه چرب می رسد با مواد سیلوئی هیچگونه اشکالی ندارد.
سیلو در تغذیه گاو:
۱-گاو شیری:
سیلو یکی از غذاهای بسیار خوب برای تغذیه گاو شیری است. ولی بسته به نوع و زمان چیدن گیاه ممکن است سیلو یکی از پر ارزش ترین غذاها و یا یک غذای کم ارزش شکم پر کن باشد.
ارزش کیفی سیلو با قابلیت هضم، حد انرژی زائی و مقدار پروتئین آن بستگی دارد. به وسیله سیلو می توان مقدار قابل توجهی از احتیاج حیوان را به انرژی، پروتئین و دیگر مواد برطرف نمود. ولی برای تعادل غذائی در جیره باید از مواد کنسانتره و علف خشک مرغوب نیز استفاده کرد تا اثر اقتصادی سیلو بهتر مشخص شود.

۲-تغذیه جوانه گاوها با سیلو:
در جیره جوانه گاوها می توان به مقدار زیادی از مواد سیلو شده استفاده کرد. مثلاً در بعضی کشورها برای هر ۱۰۰ کیلوگرم وزن بدن حدود ۴ کیلوگرم سیلو در نظر گرفته می شود. یعنی گاوی با ۷۰۰ کیلوگرم وزن، حدود ۳۰ کیلوگرم سیلو مصرف می کند. مصرف سیلو بر روی باروری حیوان و نیز ارزش کمی و کیفی اسپرم بدون تاثیر است.
۳-سیلو در پرواربندی:
در پرواربندی باید از سیلو حداکثر استفاده بعمل آید. چه این غذا یکی از ارزان ترین و در عین حال پر ارزش ترین غذاها برای این منظور می باشد. بهترین نوع سیلو برای پرواربندی همانا سیلوی ذرت و یا سیلوی علف پروتئین دار می باشد. در هنگام مصرف سیلوی ذرت بهتر است مقداری کنسانتره و علف خشک نیز اضافه کرد.
۴-تغذیه گوسفندان با سیلو:
در تغذیه گوسفندان نیز می توان به خوبی از مواد سیلو شده استفاده کرد و معمولاً تمام انواع سیلو را گوسفندان با اشتها می خورند. ولی بهتر است در تغذیه آنها از سیلوی علف های جوان استفاده نمود.
در عمل دیده شده است که گوسفندان در ابتدا با بی اشتهایی سیلو را می خورد، ولی بعد از عادت کردن مقدار زیادی از آن را می خورد. سیلوی کپک زده را نباید به هیچ وجه به گوسفندان داد. چه مصرف آن تاثیر سوئی در دستگاه گوارش حیوان می گذارد. مقدار مصرف نیز بستگی به درصد ماده خشک سیلو دارد. در گوسفندان پرواری سیلوی ذرت به همراه علف خشک و کمی کنسانتره غذای مناسبی است.
در گوسفندان آبستن و شیرده نیز مصرف سیلو توصیه شده و اثرات خوبی بر روی دام دارد. ولی مقدار پروتئین خام آن باید ۲۰-۱۵ درصد ماده خشک باشد.
در جیره بره ها نباید در مصرف سیلو زیاده روی کرد و باید آنها را به مرور به مصرف سیلو عادت داد. یعنی از مقدار کم شروع نمود وحداکثر به یک کیلو در روز رسانید.
۵-تغذیه اسب و الاغ با سیلو:
تغذیه با سیلوی ذرت در مورد اسب با موفقیت همراه بوده است. اما بطور کلی دامدارن به مصرف سیلو در جیره اسب و الاغ عادت نکرده اند. در صورتی که از سیلوهای خوب تهیه شده به روش پژمرده کردن می توان تا حدودی در جیره اسب، کره اسب و الاغ استفاده نمود وحداکثر میزان آن یک سوم جیره این حیوانات، یعنی بین ۵ تا ۱۵ کیلوگرم در روز می باشد.



مطالب مرتبط

نظر شما !!!

نظر شما برای “سیلو”

قالب تفریحی